Neurodiversiteit op het werk: waarom openheid en acceptatie belangrijk zijn

Inclusiviteit en diversiteit is een hot item binnen organisaties. Maar een cruciaal onderdeel wordt vaak vergeten: neurodiversiteit. Deze term verwijst naar de verschillende manieren waarop het brein werkt. Iedereen is uniek en dat geldt ook voor onze hersenen. Ervaringsdeskundigen Florez de Leeuw en Nermina Mehmedović weten alles over de kracht van verschillen.

Eyeopener

“Ik wed dat elk team neurodivergente medewerkers heeft, of ze dat nou van zichzelf weten of niet,” stelt Florez. Hij heeft het over mensen van wie het brein anders werkt dan gemiddeld, bijvoorbeeld mensen met autisme, ADHD, hoogsensitiviteit en dyslexie. De cijfers spreken van 30 tot 40%. Laat dat even inzinken. Van elke tien collega’s hebben drie of vier een andere hersenontwikkeling en andere manier van informatie verwerken.

Op een doorsnee werkplek kunnen deze werknemers het behoorlijk lastig hebben.

Vastlopen in het werk

Florez geeft leiding aan 27 personen. Hij is teamleider bij WeenerXL, het werk- en ontwikkelbedrijf van de gemeente ’s-Hertogenbosch en opdrachtgever van koen. Van nature is hij geïnteresseerd in wat mensen drijft en waarom ze bepaald gedrag vertonen. In zijn team werken verschillende collega’s met een andere manier van informatie verwerken, waaronder Nermina. Zonder voldoende structuur, begeleiding en bevestiging loopt zij vast.

“Op vorige werkplekken hield ik altijd een masker voor, omdat ik niet anders wilde zijn,” legt Nermina uit. “Maar daardoor kwam ik niet tot mijn recht en ben ik bijna opgebrand. Het heeft ook mijn zelfvertrouwen heel erg aangetast. Ik deed zo mijn best om in de pas te lopen, maar dat lukte niet.”

De juiste omgeving

Als mensen niet tot hun recht komen, is dat een enorme verspilling van talent. Maar er is een oplossing. Nermina groeide uit tot een heel kundige en gewaardeerde medewerker. Dat begon allemaal met de open houding van Florez. Hij vroeg wat zij nodig had en creëerde een passende werkomgeving met de begeleiding van een buddy.

Naast dat dit Nermina’s prestaties verbeterde, betekende het ook een doorbraak in haar zelfvertrouwen. “Zijn begrip betekende ontzettend veel voor mij. Ik mocht gewoon mezelf zijn. Inmiddels weet ik dat ik goede kwaliteiten meebreng. Bijvoorbeeld dat ik heel procesmatig ben, dingen duidelijk uitleg en anderen weet te activeren. Zo heb ik mijn autisme en ADHD kunnen accepteren.”

Verrijkend voor het team

Het staat buiten kijf dat iedereen een fijne werkplek verdient. Florez is ervan overtuigd dat neurodiversiteit het team verrijkt. Als iedereen hetzelfde is, leer je niet van elkaar. De verschillende manieren van werken en communiceren zijn juist waardevol. Een divers team daagt elkaar uit en heeft samen meer kwaliteiten. Bovendien zorgen verschillen ook voor een open cultuur.

“Nermina is bijvoorbeeld heel direct,” legt Florez uit. “Ik zag mensen weleens kijken: dat zeg je toch niet tegen je manager? Maar ik vind het een verademing. Haar directheid helpt anderen om zich ook uit te spreken. Het verlaagt de drempels binnen het team.”

Meer diversiteit

Om de teamsamenstelling diverser te maken, is het belangrijk om het sollicitatieproces anders in te richten. Met traditionele sollicitatiegesprekken krijgt niet iedereen een eerlijke kans. “Ga eens informeel een kop koffie drinken,” tipt Florez. “Wees oprecht geïnteresseerd in de mens in plaats van het vragenlijstje af te gaan.”

Toen hij nieuwe collega’s zocht, heeft hij op deze manier met 60 kandidaten kennisgemaakt. Zo heeft hij twee goede medewerkers aangenomen die op basis van hun CV niet de kans hadden gekregen.

Het artikel gaat hieronder verder.

Wat heb je nodig?

De valkuil is om sommige medewerkers meer aandacht of rechten te geven. Florez benadrukt dat het er juist om gaat dat iederéén anders is. “Ik vergelijk het met biodiversiteit. Een boom is niet beter dan een struik. Ze zijn gewoon anders en waardevol zoals ze zijn. Zo is het ook met de verschillende breinen. De essentiële vraag die je aan álle medewerkers moet stellen is: wat heb je nodig in je werk?”

De vrije hand

Het hebben van een ander breintype is geen vrijbrief om alles maar te mogen. Florez’ stelregel is dat hij het moet kunnen verkopen aan de rest van het team. “Ik wil scheve gezichten voorkomen. Veel kan en mag in mijn team, zolang het je werk ten goede komt en anderen niet belemmert.”

Een voorbeeld: hij stelt werkoverleggen niet verplicht, maar bij afwezigheid moet je wel zelf zorgen dat je geïnformeerd bent. Vaker pauze nemen, thuiswerken en later op kantoor verschijnen? Het mag, zolang je werk maar af komt. “Verantwoordelijkheid wordt beloond in vrijheid.”

Leidinggevenden willen vaak de regie houden. Medewerkers vrij laten vinden ze lastig. Andere teamleiders denken weleens dat Florez ‘een speeltuin’ runt. Tot hij zijn visie uitlegt: “Als mensen in een fijne omgeving werken en het naar hun zin hebben, pakken ze hun verantwoordelijkheid wel en werkt het prestatieverhogend.”

Openheid stimuleren

Niet iedereen durft open te zijn over uitdagingen en behoeften op de werkvloer. Voor Nermina maakte vertrouwen het grote verschil. Haar leidinggevende oordeelde niet, maar luisterde. Hij stelde zich geïnteresseerd op, stelde vragen en kwam beloften na. Ook hielp hij Nermina om haar kwaliteiten te ontdekken.

“Als je weet waar je goed in bent, kan je jezelf accepteren en ben je minder bang voor de reacties van anderen,” weet Nermina. “Vertrouwen in je leidinggevende en zelfkennis zijn belangrijk om uit te durven spreken wat je nodig hebt.”

Iedereen is waardevol

Florez en Nermina willen bijdragen aan meer herkenning en erkenning van neurodiversiteit. Het is een grote stap om de werkvloer in te richten op iedereen in plaats van op de gemiddelde werknemer. Dat beseft Florez maar al te goed. “Het begint met bewustwording. We zijn er nog lang niet, maar erover praten breekt het open.”

Over praten gesproken: onlangs rondde Nermina de opleiding tot autisme ambassadeur af. Door haar eigen ervaring te delen, hoopt ze meer begrip te creëren. “Ik geloof dat het mogelijk is voor iedereen een fijne werkplek te maken. Wanneer je naar talenten kijkt, kan elk mens een waardevolle werknemer zijn.”

Ontdek het persoonlijke verhaal van Nermina

Nermina heeft zich altijd moeten aanpassen op de werkvloer. Daardoor heeft zij zich heel lang onzeker en ongehoord gevoeld. Tot ze in de juiste werkomgeving terecht kwam. Nu is ze zelfs ambassadeur geworden voor mensen met autisme.

Lees haar verhaal

De collega van Nermina worden?

Nermina werkt via koen bij WeenerXL. Jouw kwaliteiten, behoeften en mogelijkheden staan bij ons voorop. Bekijk de vacatures of krijg vrijblijvend advies.

Foto boven aan dit artikel: Shutterstock