Wat is de installatietechniek?

De installatietechniek is een vakgebied dat zich richt op installaties in gebouwen. Deze installaties zorgen dat gebouwen functioneel, comfortabel, veilig en duurzaam zijn. Denk aan systemen voor schoon drinkwater, goede stroomvoorziening, aangename temperaturen en schone lucht. Installatietechnici houden zich bezig met het ontwerpen, installeren en onderhouden van deze systemen.

Installaties en systemen binnen de installatietechniek zijn onder andere:

• Klimaatbeheersing en luchtbehandeling: HVAC-systemen voor verwarming, ventilatie- en airconditioning, luchtbehandelingsinstallaties, warmteterugwinningssystemen.
• Brandpreventie: rookmelders, sprinklersystemen en andere brandmeldinstallaties.
• Veiligheidssystemen: alarmsystemen, toegangscontrolesystemen en (camera)bewakingssystemen.
• Elektrische systemen: meterkasten, verlichting, bekabeling, communicatienetwerken en andere elektrische systemen in gebouwen.
• Energievoorzieningen: zonnepanelen, energiebeheersystemen, noodstroomvoorzieningen.
• Waterzuiveringssystemen en sanitaire voorzieningen: leidingen, afvoersystemen en andere voorzieningen voor schoon water en afvalwaterbeheer.

De installatietechniek bestaat uit elektrotechniek (E) en werktuigbouwkunde (W). Meestal specialiseer je je in één van de twee. Dit zijn de verschillen tussen E en W:

Elektrotechniek (E)

Elektrotechniek richt zich binnen de installatietechniek op elektrische systemen. Natuurlijk gaat het om meterkasten en verlichting, maar ook om complexere installaties. Denk aan beveiligingssystemen, datacommunicatienetwerken en domoticasystemen (ook wel smart homes of huisautomatisering genoemd). Elektrotechnici ontwerpen, installeren en optimaliseren deze systemen.

Een aantal voorbeelden van elektrotechnische installaties / E installaties:

• Elektrische installaties in gebouwen: gebouwen hebben verschillende systemen nodig. Denk aan elektriciteit, (brand)beveiliging en HVAC (verwarming, ventilatie en airconditioning). Daarbij staan veiligheidsmaatregelen en de wet- en regelgeving voorop.
• Domoticasystemen: gebouwen worden steeds slimmer gemaakt. Zo kunnen verwarming, verlichting en beveiliging geautomatiseerd en op afstand worden beheerd.
• Energiebeheer: efficiënt omgaan met energie is belangrijk voor het milieu en voor de portemonnee. Bijvoorbeeld met slimme meters en duurzame energieoplossingen.
• Energieopwekking: binnen (duurzame) energieopwekking speelt elektrotechniek een belangrijke rol. Denk aan thermische en nucleaire installaties om gebouwen energie te geven. Of aan installaties voor wind- en zonne-energie. Ook het transporteren en opslaan van energie valt onder de elektrotechniek.
• Telecommunicatie: bij het ontwerp van communicatiesystemen zoals telefonienetwerken, internetinfrastructuur en draadloze communicatie zijn ook elektrotechnici nodig.

Werktuigbouwkunde (W)

Werktuigbouwkunde houdt zich binnen de installatietechniek bezig met mechanische installaties in gebouwen. Bijvoorbeeld verwarming, koeling, ventilatie en sanitair. Werktuigbouwkundigen zijn verantwoordelijk voor het ontwerpen, implementeren en onderhouden van deze systemen.

Een aantal voorbeelden van werktuigbouwkunde in de installatietechniek / W installaties

• Klimaatbeheersing: alle systemen die het klimaat in een gebouw regelen (temperatuur en luchtkwaliteit). Denk aan warmtepompen, verwarmingsketels, radiatoren, vloerverwarming, airconditioning, koelinstallaties en ventilatiesystemen.
• Sanitaire voorzieningen: leidingen, kranen en waterafvoer.
• Pompsystemen: systemen voor het verplaatsen van vloeistoffen. Bijvoorbeeld in verwarmings- of koelcircuits.
• Energie-efficiëntie: energiezuinige oplossingen en duurzame technologieën in installaties. Met als doel om energieverbruik te verminderen, het milieu te ontlasten en de energierekening te verlagen.

Ben je gespecialiseerd in de ene discipline en wil je jouw kennis verbreden of een switch maken? Dat kan met behulp van trainingen en cursussen. Bij koen staat jouw ontwikkeling voorop. Bekijk de installatietechniek opleidingen die je kan volgen als je bij koen werkt.

Ga je werken in de installatietechniek, dan heb je ruime keuze uit verschillende functies. Een greep uit de banen in de installatietechniek:

bim modelleur (3D)

Een BIM modelleur maakt gedetailleerde 3D modellen van gebouwen en installaties. Daar gebruikt de modelleur Building Information Modeling (BIM) voor.

bim coördinator

Een BIM coördinator is verantwoordelijk voor het hele BIM proces. Denk aan het protocol opstellen, de modellen beheren en de werkwijze bepalen. Zodat alle partijen goed kunnen samenwerken aan het digitale model van het gebouw of de installatie.

Contractmanager

Een contractmanager in de installatietechniek beheert en coördineert contracten met klanten, leveranciers, (onder)aannemers en andere partijen. Daar komt veel bij kijken: contracten opstellen, onderhandelen en zorgen dat de afspraken nageleefd worden.

Engineer E (elektrotechniek)

Een engineer elektrotechniek is specialist in elektrische systemen en installaties. Deze professional ontwerpt, ontwikkelt en implementeert elektrische systemen in gebouwen. Van schakelkasten tot beveiligingssystemen.

Engineer W (werktuigbouwkunde)

Een engineer werktuigbouwkunde is een expert op het gebied van werktuigbouwkunde. Deze houdt zich bezig met mechanische systemen zoals verwarming, ventilatie, airconditioning en sanitair.

Lead engineer

Dit is de leidinggevende engineer die het team van engineers aanstuurt (E en W). De lead engineer houdt toezicht op het technische ontwerp en de uitvoering van een project.

Projectcoördinator

De projectcoördinator regelt de planning, budgetten en communicatie voor het project en binnen het team. Samen met de projectleider begeleidt de projectcoördinator het hele project van A tot Z.

Projectleider

De projectleider is eindverantwoordelijk voor het hele project. Andere functies leggen aan de projectleider verantwoording af. Een projectleider is op hoofdlijnen bezig met planning, coördinatie, budgetten en contact met de opdrachtgever.

Servicecoördinator

Na oplevering van het project zorgt de servicecoördinator dat onderhoud en reparaties worden ingewilligd en ingepland.

tekenaar (2D)

Een 2D tekenaar maakt tweedimensionale (platte) technische tekeningen voor installaties, leidingen, bedrading en andere componenten in de installatietechniek.

Werkvoorbereider

De werkvoorbereider bereidt – zoals de functietitel al verraadt – het werk voor. Deze professional is verantwoordelijk voor calculaties, materiaallijsten, de personeelsplanning en de werkschema’s.

vind jouw vacature

Nederland verduurzaamt. De overheid heeft ambitieuze doelen gesteld en duurzame installaties in gebouwen worden steeds belangrijker. Van de installatie van kleine windturbines tot het onderhouden van een warmtepomp.

Ga je werken in de installatietechniek, dan kan je jouw bijdrage leveren aan de toekomst van morgen. Helemaal bij koen. Je maakt bij ons kennis met veel verschillende bedrijven en doet zo veel ervaring op.

Een greep uit duurzame technische systemen in de installatietechniek:

Warmtepompsystemen

Een warmtepomp haalt warmte uit duurzame bronnen, bijvoorbeeld buitenlucht, bodem of grondwater. Hierdoor kan een gebouw energiezuinig worden verwarmd.

Zonnepanelen

Zonnepanelen zetten zonlicht om in elektriciteit, waardoor gebouwen hernieuwbare energie kunnen opwekken.

Grijswatersystemen

Deze systemen hergebruiken afvalwater van bijvoorbeeld douches en wasbakken. Zo is er geen schoon drinkwater nodig om onder andere het toilet door te spoelen.

Groene daken

Dakbegroeiing draagt bij aan isolatie, verbetert de luchtkwaliteit en vermindert de hitte-impact van gebouwen. Hierdoor neemt het energieverbruik af.

Windturbines

In sommige situaties worden kleine windturbines gebruikt om elektriciteit op te wekken op locaties met voldoende wind. Dit vervangt energie op basis van aardolie.

Verlichting LED

LED-lampen zijn energiezuinig en hebben een langere levensduur. Dat resulteert in minder afval.

Warmte-terugwinningssystemen

Deze systemen halen warmte terug uit de afgevoerde lucht en gebruiken deze om verse lucht te verwarmen. Ook hierdoor wordt energie bespaard en gaat de energierekening omlaag.

Smart Building-technologie

Met deze technologie worden systemen zoals verlichting, verwarming en ventilatie automatisch aangestuurd. Dat gebeurt op basis van het gebruik en realtime informatie. Dat zorgt voor minder (onnodig) energieverbruik.

Duurzame bouwmaterialen

Gerecyclede materialen of materialen met een lange levensduur hebben een lage impact op het milieu. Dat draagt bij aan duurzaamheid in de installatietechniek.

Energiezuinige ventilatiesystemen

Moderne ventilatiesystemen met energiezuinige motoren en slimme regelingen zorgen voor een gezonde luchtkwaliteit, zonder overmatig energieverbruik.