Wat is werktuigbouwkunde?

Werktuigbouwkunde (WTB) is een technisch vakgebied. Het wordt ook wel werktuigkunde of mechanical engineering genoemd.

Dit vakgebied richt zich op het ontwerpen, ontwikkelen, produceren en verbeteren van mechanische systemen. Denk aan installaties, machines, productielijnen en apparaten. Van kleine onderdelen tot grote machines.

Werktuigbouwkunde speelt een cruciale rol in verschillende sectoren. Bijvoorbeeld de installatietechniek, auto-industrie, biomedische technologie, luchtvaart, energiesector en voedingsmiddelenindustrie.

Binnen de techniek komt WTB aan bod in twee vakgebieden. De installatietechniek en de industrie. In de installatietechniek gaat het met name om gebouwgebonden installaties zoals HVAC en warmtepompen. In de industrie gaat het om robotica, motoren, machines en productielijnen.

Een werktuigbouwkundige is een specialist binnen de techniek. Je houdt je bezig met het ontwerpen, ontwikkelen en onderhouden van mechanische systemen. Denk aan machines, apparaten, productielijnen en werktuigbouwkundige systemen in gebouwen.

In dit vakgebied heb je kennis nodig van onder andere mechanica, thermodynamica, materiaalkunde en productieprocessen. Je hebt een technische opleiding gevolgd, zoals MBO-4 of HBO werktuigbouwkunde, mechatronica of engineering. Je kan aan de slag in zowel de installatietechniek als de industrie.

Taken van een werktuigbouwkundige

• Mechanische systemen, machines of apparaten ontwerpen
• Productieprocessen optimaliseren en efficiënter maken
• Storingen oplossen en systemen onderhouden
• Projecten coördineren en advies geven
• Technische problemen oplossen en systemen innoveren
• Nieuwe en duurzame technologieën ontwikkelen
• Prototypes maken en testen
• Risico’s identificeren en minimaliseren
• Samenwerken met andere technische disciplines zoals elektrotechniek en ICT
• Zorgen dat systemen voldoen aan de wet- en regelgeving, normen en klanteisen

Werktuigbouwkundige installaties (W-installaties) zijn te vinden in gebouwen en industriële processen. In woningen en kantoorgebouwen zijn dit bijvoorbeeld verwarming, ventilatie, airconditioning en sanitair. In fabrieken en industriële gebouwen zijn dit bijvoorbeeld productielijnen, machines en pompen.

W-installaties zorgen voor efficiënte, veilige en gebruiksvriendelijke gebouwen en industriële faciliteiten.

Voorbeelden van W-installaties

• HVAC-systemen (Heating, Ventilation and Airconditioning): onder andere radiatoren, vloerverwarming, boilers, warmtepompen, mechanische ventilatie, luchtbehandelingseenheden, ventilatiekanalen en split-unit airconditioners.
• Sanitaire systemen: leidingen, wateraanvoer en -afvoersystemen, riolering, tapwater.
• Productielijnen: geautomatiseerde systemen voor het assembleren, bewerken, en verpakken van producten.
• Transportbanden: mechanische systemen voor het verplaatsen van materialen en goederen binnen een productiefaciliteit.
• Industriële ovens en drogers: verwarmen, drogen en uitharden van materialen.
• Koelsystemen: koeltorens, koelinstallaties en chillers voor het regelen van de temperatuur van procesvloeistoffen en apparatuur.
• Pompsystemen: inclusief centrifugaalpompen, tandwielpompen, en membraanpompen voor het verpompen van vloeistoffen en chemicaliën in industriële processen.

Ben je afgestudeerd in de techniek, dan liggen de banen voor het oprapen. Er is grote vraag naar technische professionals.

Binnen de werktuigbouwkunde kan je een groot aantal functies vervullen. Van engineer tot werkvoorbereider. Grofweg kan je de functies binnen werktuigbouwkunde opdelen in de industrie en installatietechniek. De functies per branche:

Werktuigbouwkundige functies in de industrie

• Mechatronisch monteur
• Servicemonteur
• Mechanical engineer
• Maintenance engineer
• Service engineer
• Lead engineer

Werktuigbouwkundige functies in de installatietechniek

• Werkvoorbereider
• Ontwerper
• Engineer werktuigbouwkunde (W)
• BIM modelleur
• Projectleider
• Projectcoördinator
• Werkvoorbereider
• Calculator

Overal zijn W-installaties of machines te vinden. Daardoor kan je bij veel verschillende organisaties aan de slag. Van installateurs en aannemers tot machinebouwbedrijven en zelfs de ruimtevaartbranche.

Dit zijn de type organisaties waar je kan werken, opgesplitst in de industrie en installatietechniek.

Bedrijven industrie

• Machinebouwbedrijven
• Automotive bedrijven
• Lucht- en ruimtevaartindustrie
• Energiebedrijven
• Adviesbureaus
• Medische apparatuur-bedrijven
• Research & development
• Industriële automatisering
• Voedingsmiddelenindustrie
• Detacheringsbureaus

Bedrijven installatietechniek

• Installatiebedrijven
• Bouwbedrijven
• Aannemers
• Adviesbureaus
• Ingenieurbureaus
• Woningcorporaties
• Detacheringsbureaus

Duurzaamheid wordt steeds belangrijker. Termen zoals circulaire economie en ecologische voetafdruk worden vaak genoemd voor een duurzame toekomst. Als werktuigbouwkundige lever jij een grote bijdrage hieraan.

Duurzame technieken

• Ontwerp van energie-efficiënte systemen: het ontwerpen van energiezuinige machines, systemen en processen. Denk aan motoren met een hoger rendement of industriële processen die minder energie verbruiken.
• Ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen: meer energie winnen uit duurzame bronnen zoals de wind en de zon. Hiervoor zijn werktuigbouwkundigen nodig die systemen ontwerpen, installeren, onderhouden en repareren.
• Verbeteren van transportmiddelen: het ontwerpen van energiezuinige en milieuvriendelijke transportmiddelen. Van lichtere materialen voor voertuigen tot efficiëntere motoren en aandrijfsystemen.
• Herontwerp van producten voor circulariteit: producten ontwerpen met het oog op hergebruik, recycling en reparatie.
• Innovatie in energie-opslagtechnologie: de ontwikkeling van nieuwe en verbeterde technologieën voor energieopslag. Denk aan batterijen met een hogere energiedichtheid, brandstofcellen en andere vormen van duurzame energie-opslag. Dit is essentieel voor het opschalen van hernieuwbare energiebronnen en het stabiliseren van het elektriciteitsnet.
• Onderzoek naar duurzame materialen: het onderzoek naar en ontwikkeling van duurzame materialen. Denk aan bronnen die minder verbruiken, minder vervuilend zijn om te produceren en gemakkelijker kunnen worden gerecycled.